Awn i Fethlem, bawb dan ganu, neidio, dawnsio a difyrru,
i gael gweld ein Prynwr c’redig aned heddiw, Ddydd Nadolig.
(Rhys Prichard 1579?-1644)
Pob blwyddyn mae’r Nadolig yn cyrraedd gyda’i lewyrch cyfarwydd: y goleuadau bychain yn winicio yn erbyn y tywyllwch, y cinio ‘dolig sy’n cael ei rannu, caneuon cyfarwydd, a’r gobaith tawel y gall rhywbeth tyner ddal wreiddio mewn byd cymhleth. Mae curiad calon y Nadolig yn adrodd hanes radical—un sy’n dal i siarad â ni heddiw. Hanes am blentyn a aned nid i gysur na phŵer, ond yn fregus; sy’n ein hatgoffa nad ydi urddas dynol yn dibynnu ar gyfoeth, statws, cenedligrwydd, na chryfder.
Mewn cyfnod o raniadau, anghydraddoldeb ac ansicrwydd, mae’r gwerthoedd sydd wrth wraidd y geni yn fater o frys i’n byd ni heddiw i dalu sylw. Tosturi dros ddifaterwch. Cymuned dros unigedd. Cyfiawnder dros greulondeb. Gofal dros gyfleustra. Nid delfryd yw’r rhain—maent yn ddewisiadau a wnawn bob dydd yn y ffordd rydym yn trin ein gilydd a sut rydym yn llunio’r cymdeithas yr ydym yn byw ynddi.
Mae’r Nadolig yn gofyn inni ehangu’n cylch i bryderu. Mae’n ein gwahodd i weld ffoaduriaid fel cymdogion sy’n ceisio diogelwch a chymuned. Mae’n ein hannog i ofalu am y tlawd nid drwy roi yn unig, ond gyda thegwch—trwy adeiladu systemau lle mae gan bawb fynediad at fwyd, gofal iechyd, tai ac urddas. Mae’n ein hatgoffa nad absenoldeb gwrthdaro yn unig yw heddwch, ond presenoldeb ecwiti, dealltwriaeth a chyfle.
Mae’r tymor hwn yn ein hannog i arafu a sylwi ar ein gilydd eto. I wrando’n ddyfnach. I faddau lle gallwn. I ddychmygu dyfodol sy’n fwy caredig na’r presennol—ac yna helpu i’w adeiladu, gyda’n gilydd.
Bydded i’r Nadolig hwn adnewyddu ein hymrwymiad i’n gilydd. Bydded iddo gryfhau ein penderfyniad i sefyll dros y rhai sy’n agored i niwed, i siarad y gwir gydag empathi, ac i weithredu gyda dewrder. A bydded i’r goleuni rydyn ni’n ei ddathlu heddiw beidio â pylu gyda’r tymor, ond ein tywys drwy’r flwyddyn i ddod—tuag at fyd mwy cyfiawn, cynhwysol a chariadus i bawb.
Gan ddymuno Tangnefedd yr ŵyl i bob un ohonoch
Parchg Dylan Rhys Parry